6 Eylül 2017 Çarşamba

Klasîzm


Têkiliyên di Navbera Herikîna Wêje û Herikîna Hizirê de 

Gelek nivîskar û helbestvan an bûne pêşengê herikîna hizirî yan  di nava herikîneke hizirî de cih girtineWêjevan di heman demê de mirovên hizirînê  ne
Bi derketin û pêşketina hizirê re wêje  pêş ketDi zimanê me de ji ber ku wêje xwediyê bingeheke dewlemend e; ev rewş zûtir pêk hatLi aliyê din, guhartin û pêşketinên wêjeya cîhanê  bandoreke erênî li ser pêşketina wêjeya kurdî  kir. Ka çawa di nîveka sedsala XVII’an de ronesansê  li ber derketina klasîzmê vekirli hemberî derketina klasîzmê romantîzmli hemberî romantîzmê realîzm bi rêzê ve natûralzîmpanralîzm derketin holêLi hemberî van herikînên wêjeyî sembolîzm derket holê.  Bi  rengî bi derketina her herikîneke hizirî re pêşketin di wêjeya me de  pêk hat. 

Klasîzm

Klasîzma ku bi bandora ronesansê derketî, bandorek li ser wêjeyê jî çêkir. Klasîzm berhemên kevin ên bi wêjeyê ve girêdayî hildide dest. Piraniya wê berhemên olan ên despêkê, ne bi navê klasîzmê, lê bi awayekî xwezayî hatine bikaranîn. Ekola klasîzma cîhanê bi piranî di sedsalên 16,17 û 18'an de pêş ketiye. Nivîskarên cîhanê yên kevin berhemên xwe pêşkêş kirine.

Damezrînerê herikîna klasîzmê nivîskar Boîleao ye. Di van sedsalan de gelek nivîskarên navdar ên wekî Shekspir,(Şekspir) Dantêa,Tolstoy, Dastoyevîskî û hwd, di van sedsalan de wêjevanên kurd ên wekî Ehmedê Xanî, Feqiyê Teyran û Melayê Cizîrî jiyane.

Berhemên van wêjevanên kurd ên kevnar bûne bingeha klasîzma Rojhilata Navîn. Ev wêjevanên kurd ên kevnar berhemên xwe yên wêjeyî yên klasîk beriya derketina klasîzma Ewropayê derxistine holê. Em wisa bawer dikin ku klasîzma bi derketina ronesansê jî ji klasîzma Rojhilata Navîn bandor bûye.

Bername û şêweyên dibin sedema geşkirina klasizmê ev in:

1- Girîngiyê dide hişmendî û xwezayê. Taybetmendiya hunermendên klasizmê berî her tiştî girînigiyê didin ziman û awayê têkûz. Li gel wî ya girîng hişmendî û pîvan e.

2- Di şanoyê de yekbûna sê tiştan girîng e; dem, cih û bûyer.

3- Tirajedî li ser xûy û exlaqê paqij tê avakirin. Hunermendên wêjeyê kesên bijarte û di cih de digire dest.



Hiç yorum yok:

Yorum Gönder